Πάνω

Άρθρα

Πώς μεταδίδεται ο SARS-CoV-2 και άλλοι αερομεταφερόμενοι ιοί σε διάφορους κλειστούς χώρους και πόσο σημαντικός είναι ο αερισμός για τον περιορισμό της Τρίτη, 27 Απριλίου 2021

Ο κίνδυνος μετάδοσης είναι υψηλότερος σε εσωτερικούς χώρους, αλλά μπορεί να μειωθεί εφαρμόζοντας όλα τα διαθέσιμα μέτρα για την καταπολέμηση της μόλυνσης μέσω αερολυμάτων. Ακολουθεί μια επισκόπηση της πιθανότητας μόλυνσης σε τρία καθημερινά σενάρια, με βάση τα μέτρα ασφαλείας που χρησιμοποιήθηκαν και τη διάρκεια της έκθεσης.

Συνάντηση σε ένα δωμάτιο

Έξι άνθρωποι συγκεντρώνονται σε ένα σπίτι, ένας από τους οποίους έχει μολυνθεί. Περίπου το 31% των εστιών κορωνοϊού που καταγράφηκαν στην Ισπανία προκαλούνται από τέτοιου είδους συγκεντρώσεις, κυρίως μεταξύ οικογένειας και φίλων.

Ανεξάρτητα από το εάν διατηρούνται ασφαλείς αποστάσεις, εάν τα έξι άτομα περάσουν τέσσερις ώρες μαζί μιλώντας δυνατά, χωρίς να φορούν μάσκα προστασίας στο δωμάτιο χωρίς εξαερισμό, πέντε θα μολυνθούν, σύμφωνα με το επιστημονικό μοντέλο που εξηγείται στη μεθοδολογία.

Εάν φορεθούν μάσκες προστασίας, τέσσερα άτομα κινδυνεύουν από μόλυνση. Οι μάσκες από μόνες τους δεν θα αποτρέψουν τη μόλυνση εάν η έκθεση παραταθεί.

Ο κίνδυνος μόλυνσης μειώνεται κάτω από έναν όταν όλοι χρησιμοποιούν μάσκες προστασίας, μειώνουν τη διάρκεια της συγκέντρωσης κατά το ήμισυ και αερίζεται ο χώρο.

Ο κορωνοϊός εξαπλώνεται μέσω του αέρα, ειδικά σε εσωτερικούς χώρους. Αν και δεν είναι τόσο μολυσματικός όσο η ιλαρά, οι επιστήμονες αναγνωρίζουν τώρα ανοιχτά το ρόλο που διαδραματίζει η μετάδοση αερολυμάτων - μικροσκοπικά μεταδοτικά σωματίδια που εκπνέονται από ένα μολυσμένο άτομο που παραμένουν αιωρούμενα στον αέρα ενός εσωτερικού περιβάλλοντος. Πώς λειτουργεί η μετάδοση; Και, το πιο σημαντικό, πώς μπορούμε να το σταματήσουμε;


Αερολύματα και Σταγονίδια

Τα Αερολύματα είναι αναπνευστικά σταγονίδια που έχουν διάμετρο μικρότερη από 100 μικρόμετρα και μπορούν να παραμείνουν αιωρούμενα στον αέρα για ώρες

Τα Σταγονίδια είναι σωματίδια μεγαλύτερα από 300 μικρόμετρα και, λόγω των ρευμάτων αέρα, πέφτουν στο έδαφος σε δευτερόλεπτα.

Προς το παρόν, οι υγειονομικές αρχές αναγνωρίζουν τρείς περιπτώσεις μετάδοσης κορωνοϊού:

Σταγονίδια

Τα μικρά σταγονίδια όπου προκαλούνται από την ομιλία ή τον βήχα, τα οποία μπορεί να καταλήξουν στα μάτια, το στόμα ή τη μύτη των ανθρώπων που στέκονται κοντά.

Μολυσμένες επιφάνειες

Μολυσμένες επιφάνειες (fomites), παρόλο που το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) δείχνει ότι αυτός είναι ο λιγότερο πιθανός τρόπος για την μετάδοση του ιού, ενώ και το Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) τείνει στο συμπέρασμα ότι δεν είναι Έχει παρατηρηθεί μεμονωμένη περίπτωση μόλυνσης Covid-19 που προκλήθηκε από μολυσμένη επιφάνεια (fomite).

Μέσω αερολυμάτων

Μετάδοση μέσω αερολυμάτων - η εισπνοή αόρατων μολυσματικών σωματιδίων που εκπνέονται από ένα μολυσμένο άτομο και όταν φύγουν από το στόμα, συμπεριφέρονται με παρόμοιο τρόπο σαν τον καπνό (τσιγάρου). Χωρίς αερισμό, τα αερολύματα παραμένουν αιωρούμενα στον αέρα και γίνονται όλο και πιο πυκνά καθώς περνά ο χρόνος.


Αναπνέοντας, μιλώντας και φωνάζοντας

Στην αρχή της πανδημίας, θεωρήθηκε ότι τα μεγάλα σταγονίδια που αποβάλλουμε όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε ήταν το κύριο μέσο μετάδοσης. Αλλά τώρα γνωρίζουμε ότι το να φωνάζουμε και να τραγουδάμε σε ανεπαρκείς αεριζόμενους εσωτερικούς χώρους για παρατεταμένη χρονική περίοδο αυξάνει επίσης τον κίνδυνο μετάδοσης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μιλώντας με δυνατή φωνή απελευθερώνονται 50 φορές περισσότερα μολυσμένα σωματίδια από ιούς από ότι όταν δεν μιλάμε καθόλου. Αυτά τα αερολύματα, εάν δεν διαχέονται-διασπώνται μέσω εξαερισμού, αυξάνονται όλο και περισσότερο, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης. Οι επιστήμονες έχουν δείξει ότι αυτά τα σωματίδια - τα οποία απελευθερώνουμε επίσης στην ατμόσφαιρα όταν απλώς αναπνέουμε και τα οποία μπορούν να ξεφύγουν από ακατάλληλες και φθαρμένες μάσκες προσώπου - μπορούν να μολύνουν άτομα που περνούν περισσότερο από λίγα λεπτά σε ακτίνα πέντε μέτρων ενός μολυσμένου ατόμου, ανάλογα με το χρονικό διάστημα και τη φύση της αλληλεπίδρασης. Στο παράδειγμα της εικόνας αριστερά, περιγράψαμε ποιες συνθήκες αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης σε αυτήν την κατάσταση.

Την άνοιξη, οι υγειονομικές αρχές απέτυχαν να επικεντρωθούν στη μετάδοση αερολυμάτων, αλλά πρόσφατες επιστημονικές δημοσιεύσεις ανάγκασαν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και το CDC να το αναγνωρίσουν. Ένα άρθρο στο περίφημο Science magazine διαπίστωσε ότι υπάρχουν «συντριπτικές ενδείξεις» ότι η αερομεταφερόμενη μετάδοση είναι μια «σημαντική διαδρομή μετάδοσης» για τον κορωνοϊό και το CDC σημειώνει τώρα ότι «υπό ορισμένες συνθήκες, φαίνεται μολυσμένα άτομα να έχουν μολύνει άλλους που ήταν σε μεγαλύτερη απόσταση των έξι μέτρων. Αυτές οι μεταδόσεις πραγματοποιήθηκαν σε κλειστούς χώρους που είχαν ανεπαρκή αερισμό. Μερικές φορές το μολυσμένο άτομο αναπνέει έντονα, για παράδειγμα, ενώ τραγουδάει ή ασκείται».


Σε μπαρ ή εστιατόριο

Έξαρση κορωνοϊού σε κοινωνικές εκδηλώσεις όπως μπαρ και εστιατόρια, αντιπροσωπεύουν σημαντικό αριθμό μεταδόσεων στη κοινωνική ζωή. Επιπλέον, είναι το πιο ανησυχητικό: κάθε ξέσπασμα διασποράς του ιού σε ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης μολύνει κατά μέσο όρο 27 άτομα, σε αντίθεση με τα μόνο έξι κατά τη διάρκεια οικογενειακών συγκεντρώσεων - όπως εξηγείται στο πρώτο παράδειγμα. Ένα από αυτά τα υπερδηματικά γεγονότα έλαβε χώρα σε ένα κλαμπ στην ισπανική πόλη Κόρδοβα, όπου 73 άτομα βρέθηκαν θετικά μετά από μια βραδινή έξοδο. Οι επιστήμονες ανέλυσαν επίσης πρόσφατα ένα ξέσπασμα σε ένα μπαρ στο Βιετνάμ, όπου 12 μολύνθηκαν από τον ιό.

Σε αυτό το μπαρ, η χωρητικότητα έχει μειωθεί στο 50%. Υπάρχουν 15 θαμόνες και τρία μέλη του προσωπικού. Τα παράθυρα είναι κλειστά και δεν υπάρχει μηχανικός αερισμός.

Στη χειρότερη περίπτωση, εάν δεν ληφθούν μέτρα, 14 από τους πελάτες θα μολυνθούν μετά από τέσσερις ώρες.

Εάν χρησιμοποιούνται μάσκες με συνέπεια, ο κίνδυνος μόλυνσης μειώνεται σε οκτώ νέες περιπτώσεις.

Εάν οι χώροι αερίζονται, κάτι που μπορεί να γίνει με μια καλή μονάδα αερισμού και ο χρόνος παραμονής στο μπαρ μειωθεί, υπάρχει ο κίνδυνος μόλυνσης μόνο ενός ατόμου.


Σχολικές αίθουσες

Τα σχολεία αντιπροσωπεύουν μόνο το 6% των εστιών κορωνοϊού που καταγράφηκαν από ισπανικές υγειονομικές αρχές. Η δυναμική της μετάδοσης μέσω αερολυμάτων στην τάξη αλλάζει εντελώς ανάλογα με το αν το μολυσμένο άτομο - ή ο ασθενής μηδέν - είναι μαθητής ή δάσκαλος. Οι εκπαιδευτικοί ομιλούν πολύ περισσότερα από τους μαθητές και αυξάνουν την ένταση της φωνής τους για να ακουστούν, γεγονός που πολλαπλασιάζει την απελευθέρωση πιθανώς μεταδοτικών σωματιδίων. Συγκριτικά, ένας μολυσμένος μαθητής θα μιλήσει μόνο περιστασιακά. Σύμφωνα με τις οδηγίες του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ισπανίας (CSIC), η ισπανική κυβέρνηση συνέστησε να αερίζονται οι αίθουσες διδασκαλίας - παρόλο που αυτό μπορεί να προκαλέσει δυσφορία στους ψυχρότερους μήνες - ή να χρησιμοποιηθούν μονάδες αερισμού.

Το πιο επικίνδυνο σενάριο είναι μια τάξη χωρίς αερισμό και ο δάσκαλος - ασθενής 0 - ως μολυσμένο άτομο.

Εάν περάσουν δύο ώρες στην τάξη με έναν μολυσμένο δάσκαλο, χωρίς να ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση του αριθμού των αερολυμάτων, υπάρχει ο κίνδυνος να μολυνθούν έως και 12 μαθητές.

Εάν όλοι φορούν μάσκα προστασίας, ο αριθμός που θα μπορούσε να μολυνθεί μειώνεται σε πέντε. Σε πραγματικές επιδημίες, έχει σημειωθεί ότι οποιοσδήποτε από τους μαθητές θα μπορούσε να μολυνθεί ανεξάρτητα από την εγγύτητά τους με τον δάσκαλο, καθώς τα αερολύματα κατανέμονται τυχαία γύρω από το δωμάτιο χωρίς αερισμό.

Εάν ο χώρος αερίζεται κατά τη διάρκεια του μαθήματος, είτε με φυσικό αερισμό είτε μηχανικό, και η τάξη σταματά μετά από μία ώρα για να ανανεωθεί εντελώς ο αέρας, ο κίνδυνος μειώνεται δραματικά


Για να υπολογίσουμε την πιθανότητα μετάδοσης μεταξύ ανθρώπων σε καταστάσεις «σε κίνδυνο», χρησιμοποιήσαμε τον Εκτιμητή Εκπομπής Covid Αερολυμάτων (Covid Airborne Transmission Estimator) που αναπτύχθηκε από μια ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον καθηγητή Jose Luis Jimenez από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. Αυτό το εργαλείο έχει ως στόχο να τονίσει τη σημασία των μέτρων που εμποδίζουν τη μετάδοση αερολύματος. Ο υπολογισμός δεν είναι εξαντλητικός ούτε καλύπτει όλες τις αναρίθμητες μεταβλητές που μπορούν να επηρεάσουν τη μετάδοση, αλλά χρησιμεύει για να δείξει πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης με την αλλαγή των συνθηκών που έχουμε τον έλεγχο.

Κατά τη διάρκεια των προσομοιώσεων, τα άτομα διατηρούν ασφαλή απόσταση, εξαλείφοντας τον κίνδυνο μετάδοσης μέσω σταγονιδίων. Αλλά μπορούν ακόμη να μολυνθούν εάν δεν εφαρμοστούν ταυτόχρονα όλα τα πιθανά προληπτικά μέτρα: σωστός αερισμός, συντόμευση των συναντήσεων, μείωση του αριθμού των συμμετεχόντων και χρήση μάσκας προστασίας. Το ιδανικό σενάριο, ανεξάρτητα από το πλαίσιο, θα ήταν σε εξωτερικούς χώρους, όπου τα μολυσματικά σωματίδια διαχέονται γρήγορα. Εάν δεν διατηρηθεί μια ασφαλής απόσταση από το μολυσμένο άτομο, η πιθανότητα μετάδοσης πολλαπλασιάζεται επειδή θα υπήρχε επίσης ο κίνδυνος μετάδοσης από σταγονίδια - όχι μόνο αερολύματα. Κάνοντας τα πράγματα χειρότερα, ακόμη και αν υπάρχει αερισμός, δεν θα ήταν αρκετό να διασκορπιστούν τα αερολύματα εάν τα δύο άτομα ήταν κοντά.

Οι υπολογισμοί που φαίνονται στα τρία διαφορετικά σενάρια βασίζονται σε μελέτες για το πώς συμβαίνει η μετάδοση αερολύματος, χρησιμοποιώντας πραγματικές εστίες που έχουν αναλυθεί λεπτομερώς. Μια πολύ σημαντική υπόθεση όσον αφορά την κατανόηση της δυναμικής της εσωτερικής μετάδοσης ήταν μια πρόβα χορωδίας στην πολιτεία Ουάσιγκτον, στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Μάρτιο. Μόνο 61 από τα 120 μέλη της χορωδίας παρακολούθησαν την πρόβα ενώ ταυτόχρονα καταβλήθηκαν προσπάθειες για τη διατήρηση ασφαλών μέτρων απόστασης και υγιεινής. Αλλά εν αγνοία τους, βρισκόταν σε μια κατάσταση μέγιστου κινδύνου: χωρίς μάσκες, χωρίς αερισμό, τραγουδώντας και ευρισκόμενοι στον ίδιο χώρο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ένα μόνο μολυσμένο άτομο μετέδωσε τον ιό σε 53 άτομα μέσα σε δυόμισι ώρες. Μερικά από τα άτομα που μολύνθηκαν ήταν 14 μέτρα μακριά, οπότε μόνο τα αερολύματα θα εξηγούσαν τη μετάδοση. Δύο από αυτούς που μολύνθηκαν με τον ιό πέθαναν.

Αφού μελετήθηκε προσεκτικά αυτό το ξέσπασμα, οι επιστήμονες μπόρεσαν να υπολογίσουν το βαθμό στον οποίο ο κίνδυνος θα μπορούσε να μετριαστεί εάν είχαν λάβει μέτρα κατά της αέριας μετάδοσης. Για παράδειγμα, εάν όλοι φορούσαν μάσκες, ο κίνδυνος θα είχε μειωθεί στο ήμισυ και μόνο το 44% περίπου των παρόντων θα είχε επηρεαστεί σε αντίθεση με το 87%. Εάν η πρόβα (της όπερας) είχε πραγματοποιηθεί για μικρότερο χρονικό διάστημα σε χώρο με μεγαλύτερο αερισμό, μόνο δύο ερμηνευτές θα είχαν μολυνθεί. Αυτά τα σενάρια υπερμετάδοσης φαίνονται ολοένα και πιο κρίσιμα για την ανάπτυξη και εξάπλωση της πανδημίας, πράγμα που σημαίνει ότι η ύπαρξη εργαλείων για την πρόληψη της μαζικής μετάδοσης σε τέτοια γεγονότα είναι το κλειδί για τον περιορισμό της.

Μεθοδολογία: υπολογίσαμε τον κίνδυνο μόλυνσης από το Covid-19 χρησιμοποιώντας ένα εργαλείο που αναπτύχθηκε από τον Jose Luis Jimenez, έναν ατμοσφαιρικό χημικό στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο και έναν ειδικό στη χημεία και τη δυναμική των σωματιδίων του αέρα. Επιστήμονες σε όλο τον κόσμο εξέτασαν αυτήν την Μέθοδο υπολογισμού, η οποία βασίζεται σε δημοσιευμένες μεθόδους και δεδομένα για να εκτιμήσουν τη σημασία διαφορετικών μετρήσιμων παραγόντων που εμπλέκονται σε ένα σενάριο μόλυνσης. Ωστόσο, η ακρίβεια της Μεθόδου είναι περιορισμένη καθώς βασίζεται σε αριθμούς που εξακολουθούν να είναι αβέβαιοι - αριθμοί που περιγράφουν, για παράδειγμα, πόσους μολυσματικούς ιούς εκπέμπονται από ένα μολυσμένο άτομο. Η μέθοδος υποθέτει ότι οι άνθρωποι ασκούν τον κανόνα κοινωνικής απόστασης δύο μέτρων και ότι κανείς δεν είναι άνοσος. Ο υπολογισμός μας βασίζεται σε μια προεπιλεγμένη τιμή για τον γενικό πληθυσμό, η οποία περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα από μάσκες (χειρουργικά και υφάσματα), και μια δυνατή φωνή, η οποία αυξάνει την ποσότητα των αερολυμάτων που αποβάλλονται.

Πηγή: EL PAIS